Wondgenezing draait niet alleen om medische aspecten. Ook onze levensstijl speelt een cruciale rol in de manier waarop ons lichaam geneest¹. Of u nu herstelt van een kleine snijwond of van een grotere chirurgische ingreep, uw levensstijl kan een aanzienlijke invloed hebben op de snelheid en kwaliteit van de wondgenezing en op het uiteindelijke esthetische aspect van het litteken. In dit artikel bekijken we de invloed van de levensstijl en geven we praktische tips om een goede wondgenezing te bevorderen.

De invloed van de levensstijl op de wondgenezing

Het genezingsvermogen van een persoon kan door tal van factoren worden beïnvloed: genetische, etnische, metabole (zoals bijvoorbeeld de aanwezigheid van diabetes) en mechanische factoren.¹

Laten we de verschillende factoren bekijken:

Evenwichtige voeding en hydratatie

Een gezonde en evenwichtige voeding is een van de fundamentele pijlers van een optimale wondgenezing³. Voedingsstoffen spelen een essentiële rol bij de regeneratie van weefsels. Zorg ervoor dat u voldoende eiwitten binnenkrijgt; zij vormen de bouwstenen van de huid. Eiwitten vindt u bijvoorbeeld in mager vlees (gevogelte), eieren, vis en zeevruchten, peulvruchten (linzen, kikkererwten, bonen enz.), noten en andere zaden.

Vitamine C en E staan bekend om hun rol bij de vorming van collageen. Collageen is een essentieel eiwit voor de regeneratie van de huid. Vitamine C komt voor in veel soorten fruit en groenten, zoals citrusvruchten, rood fruit en groene bladgroenten zoals kool. Vitamine E is aanwezig in plantaardige oliën, noten en zaden (amandelen, walnoten, hazelnoten enz.) en ook in groene bladgroenten (spinazie, broccoli).

Ook de inname van zink en ijzer wordt aanbevolen.³ Om hiervan voldoende binnen te krijgen, kunt u eveneens vlees, vis, zeevruchten, peulvruchten, noten en zaden in uw voeding opnemen.

Ook gewichtsbeheersing is belangrijk. Obesitas kan het risico op infectie verhogen en zo het wondgenezingsproces bemoeilijken. Bovendien kan overgewicht, afhankelijk van de plaats van de wond, extra druk op de wond uitoefenen.

De rol van hydratatie bij de wondgenezing is duidelijk aangetoond. Water is essentieel om de huid soepel te houden, de bloedcirculatie te bevorderen en afvalstoffen uit het lichaam te verwijderen.⁴ Voldoende water drinken gedurende de dag ondersteunt het genezingsproces van de huid.

Goed slapen om beter te genezen

De invloed van slaap op de wondgenezing wordt vaak onderschat, maar is cruciaal. Tijdens de slaap maakt het lichaam groeihormonen vrij die het herstel van weefsels bevorderen¹. Er is aangetoond dat een regelmatig slaappatroon factoren die de wondgenezing ondersteunen verbetert, met name ter hoogte van de bloedvaten.¹ Zorg voor voldoende rust door een regelmatig slaapritme aan te houden. Vermijd indien mogelijk stimulerende activiteiten vlak voor het slapengaan die uw slaap kunnen verstoren.

Het belang van matige lichaamsbeweging

Matige lichaamsbeweging kan de bloedcirculatie stimuleren en zo het transport van essentiële voedingsstoffen naar de zones die moeten genezen bevorderen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt regelmatige lichaamsbeweging aan en adviseert om sedentair gedrag zoveel mogelijk te beperken. Deze aanbevelingen zijn des te relevanter voor mensen met een genezende wond, gezien het stimulerende effect van lichaamsbeweging op het herstel. De WHO vermeldt minstens 150 tot 300 minuten matige activiteit en 75 tot 150 minuten intensieve activiteit per week³. Vraag uw arts om advies voordat u begint, want het is belangrijk om deze activiteiten veilig uit te voeren, rekening houdend met de genezende wond, en overmatige inspanning te vermijden³.

Gebruik van hydraterende producten

Patiënten die regelmatig hydraterende producten op de huid gebruikten, rapporteerden in het internationale onderzoek uit 2023 een betere wondgenezing². Zorgprofessionals raden inderdaad aan om hydraterende of verzachtende producten op littekens te gebruiken om het uiterlijk ervan te verbeteren en klachten die met de littekenvorming samenhangen te beperken. In internationale klinische richtlijnen voor littekenbehandeling wordt siliconengel als eerstelijnsbehandeling aanbevolen, via massage of lokale toepassing.⁵

Negatieve invloed van tabak en alcohol

Roken kan het wondgenezingsproces ernstig verstoren. Nicotine vermindert de bloedtoevoer naar de weefsels, waardoor essentiële voedingsstoffen de gewonde zone minder snel bereiken¹. Bovendien kunnen de chemische stoffen in tabaksrook de productie van collageen belemmeren, wat de vorming van nieuwe cellen vertraagt¹. Stoppen met roken wordt vóór een chirurgische ingreep aanbevolen en kan de kans op een goede genezing aanzienlijk verbeteren.

Regelmatig alcoholgebruik verhoogt het risico op wondinfecties en vermindert eveneens de collageenproductie.¹ Een gezonde levensstijl bevordert een snellere en kwalitatief betere wondgenezing.

Impact van stress

Chronische stress kan een negatieve invloed hebben op het wondgenezingsproces^1. Cortisol, een stresshormoon, vertraagt de productie van collageen, dat essentieel is voor de vorming van littekenweefsel. Technieken voor stressbeheersing, zoals meditatie, yoga of diepe ademhaling, kunnen helpen om stress te verminderen en een gevoel van welzijn te bevorderen dat gunstig is voor de wondgenezing^.

Onze levensstijl heeft een grote invloed op de manier waarop ons lichaam geneest. Of het nu gaat om onze voedingskeuzes, slaapgewoonten of ons vermogen om met stress om te gaan: elke beslissing beïnvloedt het wondgenezingsproces. Door te kiezen voor een gezonde levensstijl en een evenwichtige voeding kunnen de kansen op een snel en doeltreffend herstel worden gemaximaliseerd. Elke situatie is uniek; daarom wordt altijd aanbevolen om een zorgprofessional te raadplegen voor persoonlijk advies over wondgenezing.

Referenties:

1. Gethin G, Van Netten J, Probst S, Sobotka L, Touriany E. The impact of patient health and lifestyle factors on wound healing, Part 1: Stress, sleep, smoking, alcohol, common medications and illicit drug use. Journal of Wound Management Official journal of the European Wound Management.  Association. 2022 (23) 1.
2. Amici JM, Le Floch C, Le Dantec G, Seite S. Scars and environmental factors: Results from a real‐life study. JEADV Clinicla Practice 2023 (2)1:170-171.
3. Gethin G, Van Netten J, Probst S, Sobotka L, Touriany E. The impact of patient health and lifestyle factors on wound healing, Part 2: Physical activity and nutrition. Mars 2022. Journal of Wound Management Official journal of the European Wound Management. 2022 (23) 1.
4. Makay E. Healing with hydratation. Wounds care Canada 2018 (16) 2: 22-24
5. Monstrey S, Middelkoop E, Vranckx JJ, Bassetto F, Ziegler UE, Meaume S, Téot L. Updated scar management practical guidelines: non-invasive and invasive measures. J Plast Reconstr Aesthet Surg. 2014 Aug;67(8):1017-25.