Kan voeding echt bijdragen aan het genezingsproces?
Ja, zegt diëtiste Laura Tilt.

Alleen al in Frankrijk vinden jaarlijks ongeveer 8,5 miljoen chirurgische ingrepen, 400.000 brandwonden waarvan 15.000 een ziekenhuisopname vereisen, en 135.600 keizersneden plaats. Na dergelijke trauma’s start het lichaam een herstelproces. Tijdens deze periode wordt beschadigd weefsel verwijderd en worden nieuw weefsel en nieuwe bloedvaten opgebouwd, waarbij vaak een zichtbaar litteken ontstaat. Uit een onderzoek in het Verenigd Koninkrijk bleek echter dat bijna twee derde van de ondervraagden niet wist dat courante chirurgische ingrepen, bijvoorbeeld borstvergrotingen, nazorg van littekens vereisen¹. Topische behandelingen, zoals siliconengels, beschermen chirurgische littekens zodra ze genezen zijn. Ze helpen abnormale littekens, zoals hypertrofische littekens en keloïden, zachter en vlakker te maken en verminderen roodheid of verkleuring.

Het is echter ook belangrijk om onze genezing van binnenuit te ondersteunen door slimme voedingskeuzes te maken. Zoals diëtiste Laura Tilt uitlegt, is wondgenezing complex en verloopt ze in drie overlappende fasen: de ontstekingsfase, de proliferatiefase en de remodelleringsfase². Tal van voedingsstoffen spelen een rol bij wondgenezing en kunnen de duur van elke fase beïnvloeden. Een onvoldoende inname van eiwitten of andere essentiële voedingsstoffen (zoals zink of vitamine C) kan het genezingsproces vertragen en het risico op infectie verhogen, waardoor ook het risico op een slechte wondgenezing toeneemt. Hoe vindt u dus het juiste evenwicht? Laura Tilt geeft vijf deskundige voedingstips om uw herstel te ondersteunen.

Tip nr. 1 – Volg geen dieet

Tijdens het genezingsproces verbruikt het lichaam meer energie (calorieën) dan gewoonlijk. Als er onvoldoende calorieën en koolhydraten beschikbaar zijn, breekt het lichaam zijn eiwitreserves af om energie te verkrijgen, wat de wondgenezing beïnvloedt³. Daarom is het belangrijk om tijdens het herstel geen dieet te volgen. Met drie voedzame maaltijden en één of twee tussendoortjes per dag geeft u uw lichaam de energie die het nodig heeft om nieuw weefsel op te bouwen. Probeer energierijke tussendoortjes te nemen, zoals smoothies op basis van yoghurt, toast met pindakaas en plakjes banaan en melkdranken.

Tip nr. 2 – Drink voldoende

Het is belangrijk om voldoende te drinken, omdat een uitgedroogde huid kwetsbaarder is en gemakkelijker beschadigd raakt. Uitdroging vermindert bovendien de bloedtoevoer naar de weefsels, waardoor minder zuurstof en belangrijke voedingsstoffen de wond bereiken.

De hoeveelheid vocht die u nodig hebt, hangt af van uw lichaamsgrootte en de grootte van uw wond, maar de meeste mensen hebben ongeveer 1,5 tot 2 liter nodig. Mogelijk hebt u meer nodig als er veel vocht uit uw wond lekt.

Blijf gehydrateerd door een fles water binnen handbereik te houden en regelmatig drinkpauzes te nemen. Alle dranken tellen mee, ook thee en koffie, maar probeer cafeïnehoudende dranken na de lunch te vermijden, omdat ze de slaap kunnen beïnvloeden. Kies voedzame dranken zoals soep, melk of smoothies op basis van yoghurt en fruit, die extra eiwitten en energie leveren. Houdt u niet van water? Probeer het op smaak te brengen met schijfjes komkommer en sinaasappel.

Tip nr. 3 – Extra eiwitten voor herstel en energie

Eiwitten leveren de bouwstoffen die nodig zijn voor het herstel en de aanmaak van nieuwe weefsels en cellen. Tijdens de wondgenezing neemt de eiwitbehoefte van het lichaam toe. Een onvoldoende eiwitinname kan de genezing vertragen doordat de ontstekingsfase langer duurt en de vorming van collageen⁴ afneemt. Collageen is een structureel eiwit dat de wond sterker maakt. De hoeveelheid eiwit die u nodig hebt, hangt af van uw lichaamsgrootte. Als algemene richtlijn kan een iets grotere dan normale portie eiwitrijke voeding bij elke maaltijd (ongeveer anderhalve handpalm groot) de benodigde extra eiwitten leveren. Eiwitrijke voedingsmiddelen zijn vlees, gevogelte, vis, eieren, zuivelproducten, bonen, noten en soja.

Ideeën voor eiwitrijke maaltijden en tussendoortjes

Een glas melk of een yoghurtdrank
Roerei op toast
Griekse yoghurt of plattekaas met fruit
Roerbakgerecht met kip of tofu
Makreel of bonen op toast
Bonenchili met yoghurt
Garnalen in yoghurtsaus met een aardappel
Curry van linzen of kikkererwten
Yoghurt met noten en zaden
Rijstpap
Kaas op een geroosterde bagel
Zalm met pasta
Hummus en crackers

Tip nr. 4 – Een kleurrijk bord vol ACE-vitamines

Veel vitaminen en mineralen spelen een rol in het genezingsproces, maar een groep vitaminen die bekendstaat als ACE (vitaminen A, C en E) is bijzonder belangrijk. Vitamine A speelt een rol in de ontstekingsfase en helpt immuuncellen naar de wond te migreren. Vitamine C is nodig voor de vorming van collageen en nieuwe bloedvaten, en vitamine E helpt de genezende wond te beschermen².

Felgekleurde groenten en fruit, zoals tomaten, oranje paprika’s, aubergines, broccoli, groene bladgroenten, wortelen, avocado’s, citrusvruchten en bessen, behoren tot de beste bronnen van ACE-vitamines. Streef naar minstens vijf porties kleurrijke groenten en fruit per dag – probeer bij elke maaltijd één tot twee porties te eten. Diepgevroren, ingeblikte of gedroogde groenten en fruit tellen allemaal mee.

Veel vitaminen en mineralen spelen een rol in het genezingsproces, maar een groep vitaminen die bekendstaat als ACE (vitaminen A, C en E) is bijzonder belangrijk. Vitamine A speelt een rol in de ontstekingsfase en helpt immuuncellen naar de wond te migreren. Vitamine C is nodig voor de vorming van collageen en nieuwe bloedvaten, en vitamine E helpt de genezende wond te beschermen².

Felgekleurde groenten en fruit, zoals tomaten, oranje paprika’s, aubergines, broccoli, groene bladgroenten, wortelen, avocado’s, citrusvruchten en bessen, behoren tot de beste bronnen van ACE-vitamines. Streef naar minstens vijf porties kleurrijke groenten en fruit per dag – probeer bij elke maaltijd één tot twee porties te eten. Diepgevroren, ingeblikte of gedroogde groenten en fruit tellen allemaal mee.

Tip nr. 5 – Vul uw mineralen aan met noten en zaden

Verschillende mineralen (essentiële voedingsstoffen die in kleine hoeveelheden nodig zijn) spelen eveneens een rol bij wondgenezing. Zink draagt bij aan de vorming van collageen en de groei van nieuw weefsel. IJzer helpt zuurstof naar genezende weefsels te vervoeren en koper draagt bij aan de vorming van nieuwe bloedvaten. Noten en zaden zijn een goede bron van deze essentiële mineralen en van ontstekingsremmende vetten. Noten kunnen als tussendoortje met fruit worden gegeten, door yoghurt worden gemengd of worden gebruikt als topping voor ontbijtgranen, havermoutpap of soep. U kunt ze ook in smoothies mixen of notenpasta op toast proberen.

Referenties:

1.  Online onderzoek uitgevoerd door Atomik Research onder 2.000 Britse volwassenen. Het veldonderzoek vond plaats in mei 2018. Atomik Research is een onafhankelijk creatief marktonderzoeksbureau dat gecertificeerde onderzoekers in dienst heeft.
2. Bishop, A., Witts, S., Martin T. The role of nutrition in successful wound healing. J. Community Nurs. 2018;32(4):44-50.
3. Acton C. The Importance of Nutrition in wound healing. Wounds UK 2013;9(3):61-64. doi:10.1093/acprof:oso/9780199658435.003.0007.
4. Russell L. The importance of patients’ nutritional status in wound healing. Br. J. Nurs. 2014;10(6). doi:10.12968/bjon.2001.10.sup1.5336.