Wanneer een kind een litteken heeft dat er niet normaal uitziet, kan dit bij ouders zorgen en vragen oproepen^.1 Littekens zijn het resultaat van het natuurlijke genezingsproces, maar bepaalde situaties kunnen leiden tot ongewone littekens. Dit artikel bespreekt de mogelijke oorzaken van abnormale littekens bij kinderen en geeft advies over hoe u ermee kunt omgaan.

Bijzonderheden van littekenvorming bij kinderen

De Franse Vereniging voor Kindergeneeskunde heeft de littekenvorming bij kinderen en de mogelijke afwijkingen ervan beschreven. Hoewel het algemene genezingsproces niet verschilt van dat bij volwassenen, brengt het groeipotentieel van kinderen, afhankelijk van hun leeftijd, toch enkele bijzonderheden met zich mee voor de littekenvorming.¹ Het wordt aanbevolen een arts te raadplegen als u twijfelt over het litteken van uw kind.

Bij kinderen jonger dan 6 maanden genezen verwondingen en wonden zeer goed en evolueren de littekens doorgaans in minder dan een maand. Dat is veel sneller dan bij volwassenen, bij wie dit bijna een jaar kan duren.¹

Tussen 6 maanden en 2 jaar is de evolutie van een litteken bij een kind moeilijker te voorspellen.¹ Tussen 2 jaar en de puberteit kennen littekens bij kinderen een zeer uitgesproken ontstekingsfase. Deze kan leiden tot de ontwikkeling van abnormale, dikke en verheven littekens, zogenaamde hypertrofische littekens of keloïden.¹

Risicofactoren voor abnormale littekens bij kinderen

Hypertrofische littekens en keloïden komen vaker voor bij kinderen dan bij volwassenen. Naast de leeftijd kan het risico op het ontwikkelen van hypertrofische littekens of keloïden worden beïnvloed door¹:

• De oorspronkelijke ernst van de verwonding: een grote wond, een brandwond of een wond met een vreemd voorwerp kan een sterkere ontstekingsreactie veroorzaken, wat tot abnormale littekens kan leiden.
• Bepaalde genetische factoren, met name de huidskleur: een sterker gepigmenteerde huid heeft een verhoogd risico op abnormale littekens.
• De plaats op het lichaam: hypertrofische littekens ontstaan vaker ter hoogte van de schouders, de oren en het midden van de romp.

Wat te doen bij abnormale littekens bij uw kind?

Een zogenaamd normaal litteken is dun, vlak, wit, soepel, elastisch en pijnloos.

Als het litteken van uw kind roder, dikker of meer gezwollen lijkt te worden, of als uw kind klaagt over pijn of jeuk², raadpleeg dan een zorgprofessional om het litteken te laten beoordelen en een geschikte behandeling op te starten.

Hypertrofische littekens hebben de neiging om na één tot twee jaar gunstig te evolueren, terwijl keloïden doorgaans meer tijd nodig hebben om af te nemen. De behandeling duurt vaak langer^.1

De behandeling van pathologische littekens bestaat in eerste instantie uit lokale behandelingen.¹ Een siliconengel die lokaal wordt aangebracht of tijdens massage wordt gebruikt, wordt algemeen aanbevolen vanwege de gunstige effecten op zowel de symptomen als het uiterlijk van de littekens.³ In een tweede fase kan uw arts, afhankelijk van de evolutie van het litteken, een medische of chirurgische behandeling voorschrijven.

Een abnormaal litteken bij kinderen voorkomen en de regressie ervan bevorderen

Om de ontwikkeling van pathologische littekens te voorkomen of een gunstige evolutie ervan te bevorderen, vindt u hieronder enkele tips die u thuis met uw kind kunt toepassen^1,4:

• Houd het litteken gehydrateerd: hydratatie van het litteken kan helpen om het minder zichtbaar te maken. Gebruik hydraterende en verzachtende producten, zoals siliconengel die door zorgprofessionals wordt aanbevolen, om de zone gehydrateerd te houden.³
• Masseer het litteken: zachte massage van het litteken kan helpen om de vorming van overmatig littekenweefsel te voorkomen. Regelmatige massage van het litteken met een siliconengel helpt het risico op hypertrofische littekens te verminderen.³
• Vermijd blootstelling aan de zon: overmatige blootstelling aan de zon kan het uiterlijk van littekens verergeren. Zorg ervoor dat uw kind het litteken niet langdurig aan de zon blootstelt en gebruik een geschikte zonnebescherming wanneer het buiten is. Sommige siliconengels zijn geformuleerd met een SPF.

Massagetechniek voor een litteken:

• Begin met masseren zodra de huid volledig genezen is. Geef vóór die tijd de voorkeur aan het voorzichtig aanbrengen van hydraterende en verzachtende producten.
• Zodra de huid goed genezen is, masseert u 2 tot 3 keer per dag, telkens maximaal 10 minuten.
• Oefen lichte druk uit en maak op het hele litteken bewegingen van boven naar beneden, van links naar rechts en cirkelvormige bewegingen.
• Deze massage kan met een siliconengel worden uitgevoerd en kan door een volwassene worden gedaan of, afhankelijk van de leeftijd, aan het kind worden aangeleerd.

De aanpak van een abnormaal litteken bij een kind vereist een aangepaste behandeling die snel wordt opgestart. Het is essentieel om zo snel mogelijk maatregelen te nemen om het litteken minder zichtbaar te maken en mogelijke complicaties te voorkomen. Preventie is een belangrijk onderdeel om het ontstaan van abnormale littekens bij kinderen te beperken. Vergeet niet dat elk litteken uniek is en dat het behandelplan moet worden aangepast aan de specifieke situatie van uw kind.

1. Le Touze, A. (2020). Scars in Pediatric Patients. In: Téot, L., Mustoe, T.A., Middelkoop, E., Gauglitz, G.G. (eds) Textbook on Scar Management. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-44766-3_46https://doi.org/10.1007/978-3-030-44766-3_46
2. Deker M. Cicatrisation normale et pathologique. Gepubliceerd op 14 december 2021 – website Dermatologie Pratique. Geraadpleegd op 21/02/23 – https://www.dermatologie-pratique.com/journal/article/009299-cicatrisation-normale-pathologiquehttps://www.dermatologie-pratique.com/journal/article/009299-cicatrisation-normale-pathologique
3. Monstrey S, Middelkoop E, Vranckx JJ, Bassetto F, Ziegler UE, Meaume S, Téot L. Updated scar management practical guidelines: non-invasive and invasive measures. J Plast Reconstr Aesthet Surg. 2014 Aug;67(8):1017-25
4. Managing your scar. NHS University Hospitals Sussex, NHS Foundation Trust. Information for patients and carers. https://www.uhsussex.nhs.uk/wp-content/uploads/2022/09/Managing-your-scar.pdf geraadpleegd op 22/02/24.https://www.uhsussex.nhs.uk/wp-content/uploads/2022/09/Managing-your-scar.pdf consulté le 22/02/24